Zdrowie i choroba w tradycji rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej

Wstęp

W chwili dotarcia w 1492 roku do Nowego Świata ekspedycji, na czele której stał Krzysztof Kolumb, kontynent północnoamerykański zamieszkany był przez kilkaset plemion, tworzących bogatą i różnorodną mozaikę kulturową. Biorąc pod uwagę ten fakt, omawianie różnych aspektów życia Rdzennych Amerykanów, stosując uogólnienia odnoszące się do wszystkich grup może wydawać się zbyt dużym uproszczeniem. Mimo to, wielu badaczy zajmujących się zagadnieniami indiańskiej medycyny prezentuje poglądy, że problemy związane ze zdrowiem były podobnie postrzegane przez wszystkich Pierwszych Amerykanów, różniąc się jedynie w szczegółach (1).

Dla egzystujących w ciężkich warunkach ludzi dobre zdrowie jest bardzo ważne, gdyż zależy od niego zapewnienie odpowiednich warunków życia oraz bezpieczeństwo i dobrobyt całej grupy. Utrzymanie dobrego stanu zdrowia jest istotne również dlatego, że zmniejsza prawdopodobieństwo stania się niedołężnym, a tym samym ciężarem dla społeczności. Indianie sporo czasu poświęcali fizycznym treningom oraz uprawianiu sportu. Młodych ludzi zachęcano do ćwiczeń, postów, długodystansowych biegów, pływania zimą, odradzano palenie tytoniu. Twierdzono, że kondycja zdrowotna Indian z Równin była tak dobra, iż przed kontaktem z „białymi” nie nękały ich choroby psychiczne i zakaźne (2). Uważano ich za wyższych, silniejszych oraz zdrowszych od żołnierzy i osadników, z którymi walczyli w dziewiętnastym wieku (3). Dr Charles Alexander Eastman (Ohiyesa, 1858–1939), Indianin Santee Dakota, jeden z pierwszych dyplomowanych lekarzy medycyny tubylczego pochodzenia pisał poetycko, że oczyszczający, dziki wiatr wydawał się być częścią szczupłych, zdrowych indiańskich członków, a czyste powietrze bezustannie przenikało ich ciała, usuwając zabłąkane choroby, którym zdarzyło się tam zasiedzieć (4).

Poniższe rozważania należy traktować jedynie jako zbiór refleksji, luźnych myśli dotyczących tematu zaprezentowanego w tytule, których celem nie jest jednak, naukowe roztrząsanie przedstawionego powyżej problemu. Podobnie jak tekst dotyczący Indian i ekologii, również ten artykuł, nie rości sobie pretensji do osięgnięcia statusu jedynej niepodważalnej prawdy, a jest jedynie zbiorem luźnych rozważań na temat zagadnień zwiąanych ze stosunkiem Indian do zdrowia. Tekst powstał w 2009 roku.