Zdrowie i choroba w tradycji rdzennych mieszka艅c贸w Ameryki P贸艂nocnej

Wst臋p

W chwili dotarcia w 1492 roku do Nowego 艢wiata ekspedycji, na czele kt贸rej sta艂 Krzysztof Kolumb, kontynent p贸艂nocnoameryka艅ski zamieszkany by艂 przez kilkaset plemion, tworz膮cych bogat膮 i r贸偶norodn膮 mozaik臋 kulturow膮. Bior膮c pod uwag臋 ten fakt, omawianie r贸偶nych aspekt贸w 偶ycia Rdzennych Amerykan贸w, stosuj膮c uog贸lnienia odnosz膮ce si臋 do wszystkich grup mo偶e wydawa膰 si臋 zbyt du偶ym uproszczeniem. Mimo to, wielu badaczy zajmuj膮cych si臋 zagadnieniami india艅skiej medycyny prezentuje pogl膮dy, 偶e problemy zwi膮zane ze zdrowiem by艂y podobnie postrzegane przez wszystkich Pierwszych Amerykan贸w, r贸偶ni膮c si臋 jedynie w szczeg贸艂ach (1).

Dla egzystuj膮cych w ci臋偶kich warunkach ludzi dobre zdrowie jest bardzo wa偶ne, gdy偶 zale偶y od niego zapewnienie odpowiednich warunk贸w 偶ycia oraz bezpiecze艅stwo i dobrobyt ca艂ej grupy. Utrzymanie dobrego stanu zdrowia jest istotne r贸wnie偶 dlatego, 偶e zmniejsza prawdopodobie艅stwo stania si臋 niedo艂臋偶nym, a tym samym ci臋偶arem dla spo艂eczno艣ci. Indianie sporo czasu po艣wi臋cali fizycznym treningom oraz uprawianiu sportu. M艂odych ludzi zach臋cano do 膰wicze艅, post贸w, d艂ugodystansowych bieg贸w, p艂ywania zim膮, odradzano palenie tytoniu. Twierdzono, 偶e kondycja zdrowotna Indian z R贸wnin by艂a tak dobra, i偶 przed kontaktem z 鈥瀊ia艂ymi鈥 nie n臋ka艂y ich choroby psychiczne i zaka藕ne (2). Uwa偶ano ich za wy偶szych, silniejszych oraz zdrowszych od 偶o艂nierzy i osadnik贸w, z kt贸rymi walczyli w dziewi臋tnastym wieku (3). Dr Charles Alexander Eastman (Ohiyesa, 1858鈥1939), Indianin Santee Dakota, jeden z pierwszych dyplomowanych lekarzy medycyny tubylczego pochodzenia pisa艂 poetycko, 偶e oczyszczaj膮cy, dziki wiatr wydawa艂 si臋 by膰 cz臋艣ci膮 szczup艂ych, zdrowych india艅skich cz艂onk贸w, a czyste powietrze bezustannie przenika艂o ich cia艂a, usuwaj膮c zab艂膮kane choroby, kt贸rym zdarzy艂o si臋 tam zasiedzie膰 (4).

Poni偶sze rozwa偶ania nale偶y traktowa膰 jedynie jako zbi贸r refleksji, lu藕nych my艣li dotycz膮cych tematu zaprezentowanego w tytule, kt贸rych celem nie jest jednak, naukowe roztrz膮sanie przedstawionego powy偶ej problemu. Podobnie jak tekst dotycz膮cy Indian i ekologii, r贸wnie偶 ten artyku艂, nie ro艣ci sobie pretensji do osi臋gni臋cia statusu jedynej niepodwa偶alnej prawdy, a jest jedynie zbiorem lu藕nych rozwa偶a艅 na temat zagadnie艅 zwi膮anych ze stosunkiem Indian do zdrowia. Tekst powsta艂 w 2009 roku.