Zdrowie i choroba w tradycji rdzennych mieszka艅c贸w Ameryki P贸艂nocnej

Zako艅czenie

Opieraj膮cy si臋 na tradycyjnych wierzeniach, wsp贸艂cze艣ni india艅scy uzdrowiciele, postrzegaj膮 utrat臋 zdrowia (umys艂ow膮, cielesn膮, emocjonaln膮, duchow膮) jako wynik zachwiania r贸wnowagi, b臋d膮cego rezultatem wykroczenia przeciw prawom naturalnym i duchowym (podlegaj膮 im wszyscy ludzie), lub odziedziczenia skutk贸w tego typu odst臋pstwa. W zwi膮zku z powy偶szym, chc膮c uzdrowi膰 pacjenta nale偶y leczy膰 wszystkie elementy sk艂adowe cz艂owieka (30). Medicine Grizzlybear Lake pisze, 偶e leczy艂 ludzi, kt贸rych choroby by艂y spowodowane mi臋dzy innymi 鈥瀦abiciem grzechotnika bez przyczyny, rozkopywaniem miejsc poch贸wk贸w, zbieraniem zi贸艂 i korzonk贸w bez odpowiedniej modlitwy, uprawianiem seksu w miejscach, gdzie przeprowadza si臋 ceremonie, modleniem si臋 o to, 偶eby co艣 z艂ego przytrafi艂o si臋 innym, nadu偶yciem duchowych mocy i wiedzy, kradzie偶膮, dr臋czeniem i przeprowadzaniem eksperyment贸w na 偶abach oraz innych zwierz臋tach, uczestniczeniem w pogrzebach z nieczystym cia艂em i umys艂em i nieoczyszczeniem si臋 po pogrzebie鈥 (31). Cierpienia ludzi spowodowane mog膮 by膰 r贸wnie偶, dr臋czeniem przez istoty nadprzyrodzone spowodowanym na przyk艂ad wkroczeniem w miejsce zamieszkane przez z艂e duchy. W takim przypadku, chc膮c uzdrowi膰 chor膮 osob臋 鈥瀟rzeba takie istoty z艂apa膰 i usun膮膰, odes艂a膰 na swoje miejsce lub zniszczy膰鈥 (32). Z艂e si艂y, powoduj膮 r贸wnie偶 wypadki, w trakcie kt贸rych ludzie trac膮 艣wiadomo艣膰 (na przyk艂ad zapadaj膮 w 艣pi膮czk臋), stwarzaj膮c sobie w ten spos贸b mo偶liwo艣膰 porwania duszy. W takim przypadku, zadanie szamana polega, na pokonaniu z艂ego ducha i sprowadzeniu duszy z powrotem do cia艂a. Je偶eli dzia艂anie lekarza nie b臋dzie perfekcyjne, mog膮 wyst膮pi膰 skutki uboczne takie jak alergia, pogorszenie wzroku, utrata s艂uchu, wysypka na sk贸rze czy reumatyzm (33).

U偶ywana w dzisiejszych czasach i uwa偶ana za uniwersaln膮 interpretacja obrazuj膮ca india艅sk膮 koncepcj臋 zdrowia cz艂owieka jako stan harmonijnego wsp贸艂istnienia wszystkich element贸w 艣wiata, czy nawet wszech艣wiata zwi膮zanych z okre艣lon膮 jednostk膮 ludzk膮, mimo 偶e coraz cz臋艣ciej krytykowana, wydaje si臋 by膰 nie do ko艅ca b艂臋dna. Trzeba jednak zauwa偶y膰, 偶e ten spos贸b definiowania zdrowia i choroby, nie by艂 znany wszystkim uzdrowicielom. Mimo to, dzia艂ania zdecydowanej wi臋kszo艣ci rdzennych lekarzy, opiera艂y si臋 na za艂o偶eniach wynikaj膮cych z tej idei. W my艣l opisanej powy偶ej koncepcji, lecz膮c nie skupiano si臋 na wyeliminowaniu skutk贸w choroby, lecz na zlikwidowaniu jej przyczyn. Przywracano tym samym r贸wnowag臋 we wsp贸艂bytowaniu cz臋艣ci sk艂adowych 艣wiata, maj膮cych wp艂yw na 偶ycie cz艂owieka (materialnych i duchowych (34)), wcze艣niej zachwian膮 przez niezgodne z natur膮 swego istnienia dzia艂anie okre艣lonych czynnik贸w lub nadmiern膮 aktywno艣膰 si艂 niepo偶膮danych. Za przywracanie r贸wnowagi mo偶na 艣mia艂o uzna膰 nastawianie z艂amanej ko艣ci czy opatrywanie rany. Jest to dzia艂anie d膮偶膮ce do odtworzenia harmonii w 艣wiecie fizycznym z pomoc膮 materialnych 艣rodk贸w. B艂臋dem jednak by艂oby twierdzenie, 偶e Indianie przypisywali wszystkie dolegliwo艣ci dzia艂aniu si艂 nadnaturalnych. Dowodzi tego na przyk艂ad przechowywanie oraz u偶ywanie 艣rodk贸w medycznych i lekarstw przez kobiety tubylcze nie b臋d膮ce uzdrowicielkami (35).

Ko艅cz膮c nale偶y zauwa偶y膰, 偶e niezale偶nie od prezentowanego 艣wiatopogl膮du, india艅scy uzdrowiciele lecz膮c swoich pacjent贸w wykorzystywali, b臋d膮c przekonanymi, 偶e nie s膮 one szkodliwe, wszelkie dost臋pne metody aby osi膮gn膮膰 cel. Tymi s艂owami uj膮艂 ten problem w publikowanych po drugiej wojnie 艣wiatowej pracach, jeden z czo艂owych przedstawicieli polskiej szko艂y filozofii medycyny W艂adys艂aw Szumowski:
Gdy znachor u lud贸w pierwotnych ma przed sob膮 chorego, i my艣li o jak najrychlejszym przywr贸ceniu mu zdrowia, to zupe艂nie jest mu wszystko jedno, w jaki spos贸b on ten cel osi膮gnie, czy na drodze magiczno-supernaturalistycznej, czy te偶 przy pomocy 艣rodk贸w leczniczych, dzia艂aj膮cych materialnie. (鈥) Zazwyczaj stosuj膮 oni jednocze艣nie obie metody, magiczno-supernaturalistyczn膮 i naturalistyczno-materialn膮 (36).