Zdrowie i choroba w tradycji rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej

Dyscypliny naukowe badające stosunek rdzennych mieszkańców Ziemi do zdrowia i medycyny

W badaniu problemów związanych ze zdrowiem i medycyną rdzennych mieszkańców Ziemi specjalizują się takie subdyscypliny naukowe jak antropologia medyczna, socjologia medyczna oraz etnomedycyna. W wiekach od XVI do XVIII praktyki lecznicze ludów pozaeuropejskich były obiektem zainteresowania podróżników mających nadzieję znaleźć skuteczne lekarstwa mogące wspomóc słabo rozwiniętą medycynę zachodnią. Wraz z rozwojem nauki zmniejszało się znaczenie przypisywane oczekiwaniom związanym z tą stroną działalności odkrywców. Rozwijająca się medycyna naukowa i etnologia końca dziewiętnastego i początku dwudziestego wieku uznawały praktyki lecznicze ludów tubylczych za nieracjonalne i zabobonne. W latach dwudziestych i trzydziestych dwudziestego wieku w ramach ogólnych badań nad kulturą różnych ludów pojawiło się dość sporo informacji o ich praktykach leczniczych. Pierwszym naukowcem, który zebrał i przeanalizował rozproszone wiadomości o medycynie ludów tubylczych, a także sformułował program badań dotyczący tego zagadnienia był niemieckiego pochodzenia amerykański lekarz i antropolog Erwin Ackerknecht. Wnioski swoje prezentował w artykułach publikowanych w latach czterdziestych dwudziestego wieku. W artykule „Applied Anthropology in Medicine”, który ukazał się w 1953 roku, W. Caudill określił obszar badań odpowiadający zakresowi dzisiejszej antropologii medycznej. Sam termin „antropologia medyczna” począł ugruntowywać się od zaprezentowania w 1963 roku przez N. A. Scotcha artykułu „Medical Anthropology” (5). Socjologia medycyny wykrystalizowała się w Stanach Zjednoczonych jako odrębna subdyscyplina na początku lat pięćdziesiątych dwudziestego wieku. W 1959 roku Amerykańskie Towarzystwo Socjologiczne oficjalnie uznało Sekcję Socjologii Medycyny powstałą z nieformalnie działającego od 1955 roku Komitetu do spraw Socjologii Medycyny. W Polsce początki tej dziedziny nauki datuje się na rok 1964 kiedy to w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN powstała Pracowania Socjologii Medycyny oraz Sekcja Socjologii Medycyny Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. Pojęciem etnomedycyna określa się natomiast, zarówno przedmiot badań jak i subdyscyplinę nauki zajmującą się zagadnieniami zdrowia i medycyny ludów tubylczych. W Ameryce, od końca lat sześćdziesiątych dwudziestego wieku traktowana była jako część obszaru będącego przedmiotem dociekań antropologii medycznej (6). Jedną z pierwszych prób podejścia teoretycznego do koncepcji opisu i interpretacji praktyk leczniczych uzdrowicieli podjęli w amerykańskiej socjologii R. M. Hessler i A. C. Twaddle w podręczniku „Socjologia zdrowia” wydanym w 1977 roku. Wyróżnili oni następujące systemy leczenia występujące we współczesnym społeczeństwie amerykańskim: uzdrawianie duchowe, tradycyjne lecznictwo meksykańskie, tradycyjne lecznictwo indiańskie, lecznictwo ludowe emigrantów z Chin i ich potomków (7).